omgeving - Vlaamse Landmaatschappij

Situering

Buurtwinkels spelen een belangrijke rol op het vlak van de economische leefbaarheid van een buurt of landelijke dorpskern. Ze zorgen voor een dienstverlening dicht bij de bevolking en leveren als ontmoetingsplaats en door thuislevering ook een belangrijke bijdrage tot de sociale cohesie in plattelandsdorpen.

Recent steeg het omzetaandeel van de buurtwinkels voor de eerste keer in een kwarteeuw. Het gaat beter met de buurtwinkel dan het voorbije decennium maar het is vooral de moderne buurtwinkel die succes boekt terwijl de vroegere kruidenier, het type familiewinkel, het moeilijker heeft.

Voordelen van buurtwinkels zijn de persoonlijke dienstverlening, de vriendelijkheid, een goed onderhouden zaak, de nabijheid en de garantie van verse producten. Ook het kleiner worden van de gezinnen en het stijgend aantal alleenstaanden speelt een rol in de opmars van de buurtwinkels.

Het is belangrijk dat de overheid aandacht heeft voor de buurtwinkels. Vanuit de bevoegdheid voor het plattelandsbeleid werden de voorbije jaren twee projectoproepen gelanceerd met als thema ‘Buurtwinkel in een landelijke omgeving’. Het lanceren van een projectoproep is een manier om invulling te geven aan het bottom-up karakter van het plattelandsbeleid. De Vlaamse overheid wil op die manier luisteren naar en ondersteuning geven aan ideeën die lokaal leven.

terug naar boven

Doelstellingen

De oproep ‘Buurtwinkel in een landelijke omgeving’ biedt een antwoord op de toenemende druk op de buurtwinkel in een landelijke omgeving en een aantal flankerende maatregelen om de winkelfunctie in plattelandsgebieden in stand te houden. Lokale besturen konden met de plaatselijke middenstand een project uitwerken dat de sociale en economische leefbaarheid van de buurt ten goede zou komen. De selectie beoogde innovatieve voorstellen waarbij gemeenten een duidelijke visie naar voor brachten in overleg met handelaars.

De oproep stelde de volgende doelstellingen voorop:
- het belang van buurtwinkels voor de lokale ontwikkeling van landelijke dorpskernen benadrukken;
- de ontwikkeling van innovatieve concepten stimuleren;
- ruraal ondernemerschap, samenwerking en duurzame werkgelegenheid bevorderen;
- de leefbaarheid van landelijke woonkernen versterken.

terug naar boven

Stand van zaken

1. Een inspirerende praktijkgids!

Lokale besturen en partners (bv. handelsverenigingen, ondernemersorganisaties) werden opgeroepen om na te denken over stimulerende initiatieven en pilootprojecten als antwoord op de toenemende druk op de buurtwinkels in een landelijke omgeving. De doelstellingen waren ondermeer het stimuleren van de ontwikkeling van innovatieve buurtwinkelconcepten, het bevorderen van lokaal ruraal ondernemerschap en het versterken van de leefbaarheid van landelijke woonkernen. Er werd gestreefd naar een maximale dienstverlening op het platteland, ook in relatie met het verdwijnen van postkantoren, banken en andere diensten.

Zo gingen in december 2006 drie projecten van start in Heuvelland, Zele en Gooik en in december 2007 nog eens vijf in Maldegem, Riemst, Peer, Poperinge en Oosterzele. Alle deelnemers konden rekenen op een projectsubsidie, goed voor de helft van de totale kostprijs.

De gids heeft als doel inspirerend te werken voor lokale besturen en organisaties om in de toekomst aan de slag te gaan met gelijkaardige initiatieven ter bestendiging van buurtwinkels. De gids laat zien dat rurale ondernemers in samenwerking met lokale besturen mooie resultaten kunnen voorleggen. De pilootprojecten reiken kapstokken aan om aanbevelingen te formuleren voor het toekomstig buurtwinkelbeleid.

In deze gids leest u hoe het Vlaams plattelandsbeleid de buurtwinkels ondersteunde. Er komen acht inspirerende projectverhalen aan bod. En u vindt een bundeling van de aanbevelingen vanuit deze projecten voor het toekomstig buurtwinkelbeleid. Afdeling Platteland hoopt dat deze gids lokale besturen zal aanzetten om initiatieven te nemen zodat de buurtwinkels een mooie toekomst tegemoet gaan.

U kan hier de gids online lezen of downloaden.

2. Aanbevelingen

In de praktijkgids worden aanbevelingen geformuleerd voor een duurzaam buurtwinkelbeleid.
Welke lessen werden getrokken uit de 8 projecten?

Lokaal engagement

Een buurtwinkelproject staat of valt met de betrokkenheid van alle lokale partijen. Dat zijn in de eerste plaats de lokale handelaars zelf, die zich samen scharen achter het project. De samenwerking tussen de handelaars krijgt pas echt armslag als ook de lokale besturen zich achter het project scharen.
Troeven van samenwerking zijn:
• Gemeenschappelijke promotie met één logo op alle publicaties en promotiematerialen draagt bij tot een eenduidige profilering en een maximale herkenbaarheid van de buurtwinkels. Een bijkomende troef van gemeenschappelijke promotie is dat de kosten per deelnemer lager zijn, terwijl de aanpak professioneler is.
• Cadeau aan nieuwe inwoners: een buurtwinkelcheque.
• Ondersteuning van jaarlijkse, lokale acties zoals ‘Met belgerinkel naar de winkel’. Dergelijke acties brengen leven in de lokale economie én in het dorpsleven.
• Bekendmaking en promotie van bestaande overlegorganen zoals een Adviesraad Lokale Economie, een KMOraad of een Middenstandsraad.
• Samenwerking met sociale sectoren verhogen het draagvlak van een buurtwinkelproject. Denk aan: de zorgsector, droogkuis- en strijkdiensten, hersteldiensten, thuislevering.
• Ook samenwerking met omliggende gemeenten verhogen het draagvlak
• Inspanningen van het gemeentebestuur in functie van bereikbaarheid en parkeerbeleid

Vlaams engagement

Voor de Vlaamse overheid is het duidelijk: buurtwinkels spelen een cruciale rol in de economische en sociale leefbaarheid van een buurt of een landelijke dorpskern. De Vlaamse regering wil zich ook in de toekomst engageren om die rol behouden en te versterken en dit door buurtwinkelgerichte initiatieven te ondersteunen.
Initiatieven die focussen op de positieve rol van buurtwinkels zijn:
• Promotiecampagnes voor de lokale buurtwinkel kunnen worden georganiseerd op Vlaams niveau. Denk aan ‘Dag van de klant’, ‘Met belgerinkel naar de winkel’ of de promotie van VLAM rond streekproducten.
• Ruimtelijke ordening: Een betere afbakening van kleinhandelszones en kernwinkelgebieden verhoogt de aantrekkingskracht van de buurt. • Nieuwe verkavelingen met betaalbare woningen zijn aantrekkings¬polen voor jonge gezinnen en een garantie op lange termijn voor de leefbaarheid van het (plattelands-)dorp.

Europees engagement

Op het eerste gezicht ver van het bed van de buurtwinkelier, maar toch speelt ook Europa een belangrijke rol in het buurtwinkelbeleid. Denk hierbij aan een verlaging van de administratieve lasten voor de buurtwinkel. Die lasten bemoeilijken het voortbestaan van de buurtwinkel en leiden tot een verschraling van het aanbod. In het overleg met de Europese overheid over onder meer autocontrole wil Vlaanderen een cruciale rol spelen in een lastenverlaging voor de buurtwinkels.

Interessante links

Lokaal

http://www.heuvelland.be
http://www.zele.be
http://www.gooik.be
http://www.poperinge.be
http://www.riemst.be
http://www.peer.be
http://www.maldegem.be
http://www.oosterzele.be
http://www.buurtwinkelnetwerk.be
http://www.debuurtwinkel.be

Vlaams

http://www.unizo.be
http://www.buurtsuper.be
http://www.belgerinkel.be
http://www.vvsg.be
http://www.agentschapondernemen.be
http://ewbl-publicatie.vlaanderen.be
http://www.belgium.be/nl/economie/handel_en_consumptie/index.jsp
http://www.vilt.be
http://www.rva.be
http://www.vdab.be
http://www.kmo-direct.be
http://www.syntra-mvl.be
http://www.jobkanaal.be

Europees

http://www.ruraalnetwerk.be/nlapps/drs/default.asp?fid=1
http://www2.vlaanderen.be/landbouw/beleid/platteland.html
Innovatie_van_de_plattelandseconomie
http://www.deservicewinkel.nl

Persberichten

15/07/2008: UNIZO vraagt meer begeleiding bij faillissement.
11/08/2008: stijgende omzet buurtwinkels.
17/09/2008: België telt nog 8.000 voedingswinkels.
06/01/2009: Laatste buurtwinkel sluit de deuren in Viersel.
03/04/2009: Buurtsupermarkt zit weer in de lift.
20/06/2009: Buurtwinkel in Borgerhout sluit deuren.
26/06/2009: Startpremie voor nieuwe buurtwinkel.
03/07/2009: Stad Peer geeft steun om bedreigde buurtwinkels in dorpen te helpen.
29/08/2009: UNIZO plaats buurtwinkels in de kijker.
22/09/2009: Falend parkeerbeleid.
23/09/2009: Grensoverschrijdend inkopen.
26/09/2009: Succes grootketens.
11/01/2010: Winterprik en de buurtwinkel.
xx/01/2011: NEBUS Midwest - netwerk buurtwinkels met streekeigen regioproducten.
26/01/2011: Supermarkt nadelig voor streekproduct.
29/06/2011: 'Dode dorpen' als thema op het Radio 1 programma Peeters & Pichalle
09/12/2011: Afwegingskader voor grootschalige detailhandel

terug naar boven

Contact

Peter Vleugels
Vlaamse Landmaatschappij
Afdeling Platteland
Gulden-Vlieslaan 72
1060 Brussel
buurtwinkel@vlm.be

terug naar boven