- Vlaamse Landmaatschappij

Situering

Op 15 maart 2007 werd een oproep gelanceerd tot indienen van pilootprojecten in het kader van het Vlaams geïntegreerd plattelandsbeleid onder de noemer 'dorpsnetwerken voor zorg in een rurale omgeving (ZORO)’. De oproep gebeurt in opdracht van het kabinet van plattelandsbeleid i.s.m. de Vlaamse overheid.

Op het platteland zijn een aantal sociaal-economische tendensen aanwezig. Processen als vergrijzing, ontvolking en het afbrokkelen van het voorzieningenniveau in het kader van de economische schaalvergroting, kunnen gezien worden als aanslagen op de ruimtelijke keuzevrijheid van bewoners van kleine kernen en van het platteland in het algemeen.
De fusie van de gemeenten en de achtereenvolgende evoluties van schaalvergroting, doorgedreven centralisering en individualisering zorgden ervoor dat steeds meer diensten en voorzieningen uit de dorpen verdwenen en dat de traditioneel sterke sociale netwerken onder verschraling lijden.

Daarnaast wordt vastgesteld dat een aantal sociale controle-instrumenten in de typische plattelandsdorpen zijn weggevallen en dat op die manier het sociaal weefsel op vele plaatsen verschraalt.

In dit kader werd vanuit het kabinet voor Plattelandsbeleid aan het Interbestuurlijk Plattelandsoverleg (IPO) gevraagd om een advies te formuleren met betrekking tot kwaliteit en bereikbaarheid van voorzieningen voor welzijn en gezin. Dit (advies) werd goedgekeurd door het Bestuurlijk Overleg van 11 december 2006.

IPO stelt dat de voornaamste problemen met betrekking tot welzijn en zorg in een rurale omgeving te maken hebben met het gebrek aan of de beperkte doorstroming van toegankelijke informatie, het kunnen aanbieden van de nodige deskundigheid op het platteland en een aantal noodzakelijke voorwaarden rond infrastructuur, verenigingsleven en het sociaal leven. Het IPO-advies werd geformuleerd rond vier pijlers. Eén van de pijlers betreft het: “werken aan een stevig lokaal netwerk via dorpsnetwerken”.

De projectoproep wil hier een antwoord aan bieden en gaat op die manier in eerste instantie over het verstevigen van een sociaal netwerk in een plattelandscontext.

terug naar boven

Doelstellingen

De oproep heeft als doelstelling het stimuleren van lokale besturen en OCMW’s tot het oprichten, uitbouwen, activeren en beheren van een dorpsnetwerk voor zorg in een rurale omgeving.

Wat is nu precies een dorps- of zorgnetwerk ?

Een dorpsnetwerk voor zorg is een sociaal netwerk dat zich richt op een concrete zorgbehoefte voor één of meerdere doelgroepen in het dorp. Het netwerk is opgebouwd rond een aantal vertrouwenspersonen die actief zijn in het dorp. In de eerste plaats is dit de coördinator van het netwerk. Hij/zij is de spilfiguur en bezieler van het netwerk en neemt het beheer en de werking van het netwerk als een professionele taak op zich. Daarnaast omvat het netwerk een aantal lokale actoren, vrijwilligers, sleutelfiguren en verenigingen die actief zijn in de gemeente . Deze bouwen, onder de coördinatie van de netwerkcoördinator het zorgnetwerk ter plaatse uit. Op die manier komt een stevig, lokaal netwerk van vertrouwenspersonen in de dorpen tot stand.

Het netwerk voor zorg vervult in de eerste plaats een signaalfunctie. Het spoort de zorgbehoevenden op en signaleert dit aan de bestaande, reguliere zorg- en welzijnsdiensten. Het netwerk garandeert op die manier de doorstroming van de zorgbehoevende naar de diensten.

Daarnaast maximaliseert het dorpsnetwerk de informatie-uitwisseling tussen de zorgbehoevenden en het bestaande zorg-aanbod.

Naast een doorverwijs- en informatiefunctie, neemt het netwerk ook concrete zorgtaken op zich. Dit kan enkel daar waar het reguliere aanbod een leemte kent en waar dit bijgevolg een meerwaarde kan betekenen.

Het dorpsnetwerk kan als krachtig complementair instrument worden ingezet binnen het lokaal sociaal beleid van de lokale besturen.

terug naar boven

Stand van zaken

Op 1 december 2007 zijn de weerhouden projecten gestart en zij hebben tot 1 december 2009 de tijd om hun doelstellingen waar te maken.

De weerhouden projecten zijn (zie ook persmededeling van het kabinet van de Vlaamse minister-president Kris Peeters en Vlaams minister van institutionele hervormingen, havens landbouw, zeevisserij en plattelandsbeleid op 27 november 2007):

Dorpsrestaurants zorgen voor net-werk…
Dit project werd ingediend door de stad Bilzen, in samenwerking met de gemeente Riemst en het OCMW van Hoeselt. Het opstarten en uitbouwen van dorpsrestaurants zorgt ervoor dat er meteen op een concrete wijze werk wordt gemaakt aan het versterken van het dorpsleven en aan de individuele situatie van kwetsbare bewoners. Het project wil door een voorziening op dorpsniveau uit te bouwen waarbij mensen minstens eens per week goedkoop, gezellig, gezamenlijk en gezond kunnen eten, sociale uitsluiting voorkomen en het dorpsweefsel versterken.

NESTOR
Dit project werd ingediend door het OCMW van Poperinge in samenwerking met de OCMW’s van Alveringem, Lo-Reninge en Vleteren. Het project wil ouderen en personen die zorg nodig hebben in de landelijke dorpen van Poperinge, Vleteren, Alveringem en Lo-Reninge, ondersteunen in het zelfstandig blijven wonen. De initiatiefnemers willen deze doelstelling realiseren door netwerken te vormen van lokale actoren, vrijwilligers, professionele organisaties,…

Netwerk Dorpen
Dit project werd ingediend door het OCMW van Ieper. Netwerk Dorpen wil voor personen die zorgbehoevend zijn in de dorpen Boezinge, Brielen, Elverdinge, Sint- Jan, Vlamertinge en Zuidschote, het leefbaar wonen in de eigen vertrouwde woning en woonomgeving, in al zijn aspecten versterken en stimuleren.

ZIP (Zorgnetwerken in Putte) Dit project werd ingediend door het OCMW van Putte. ZiP wil door het aanbieden van dorpsnetwerken de dienstverlening in Putte voor de sociaal zwakkere burger bereikbaar maken. ZiP is een vrijwilligersproject met ondersteuning van een zorgcoördinator. De vrijwilligers vormen een contactpersonennetwerk tot in elke uithoek van de gemeente.

ZOHRA Dit project werd ingediend door het OCMW van Avelgem. Via vrijwilligerswerking, ondersteund door een coördinator, worden senioren en hulpbehoevenden in hun thuissituatie ondersteund via aanvullende en beperkte hulp. Bedoeling is de zorgbehoevenden op een kwaliteitsvolle manier zolang mogelijk thuis te laten wonen.

Beter een goede buur…
Dit project werd ingediend door het OCMW van Kortenaken. Het project ‘Beter een goede buur...’ wil een dorpsnetwerk voor zorg opbouwen in de verschillende deelgemeenten van Kortenaken.
Het dorpsnetwerk, opgebouwd door vrijwilligers, zal zich richten tot de ouderen, met daarbij bijzondere aandacht voor de meest zwakken en zorgbehoevenden (hoogbejaarden, alleenstaanden).

Verona
Het project werd ingediend door het OCMW van Veurne.
Het project wil een netwerk uitbouwen van diensten & organisaties met vrijwilligers in de landelijke deelgemeenten van Veurne, met als voornaamste speerpunten het detecteren van noden, het informeren en het opvullen van leemtes in het aanbod. Dit netwerk moet de leefbaarheid van de dorpen verhogen, onder andere door de uitbouw van bewonersplatforms.

Buren voor mekaar
Dit project werd ingediend door het OCMW Hoegaarden. Om het probleem van sociaal isolement bij ouderen in Hoegaarden te verminderen, wil het project een netwerk van burenhulp uitbouwen. Ze realiseren een systeem waarbij de oudere zijn vragen, noden en behoefte kan melden aan een buurtverantwoordelijke die de oudere van nabij of van ver kent. Een centraal meldpunt zal de vragen verzamelen en zorgen voor de nodige ondersteuning. Bedoeling is dat op termijn de geïsoleerde jongsenioren de vrijwilligers worden die het netwerk dragen.

Pajots zorgnetwerk Dit project werd ingediend door het OCMW van Lennik, in samenwerking met het OCMW van Gooik en Lennik. Het project wil sneller en efficiënter tegemoetkomen aan de welzijnsvragen van personen met welzijnsnoden in de gemeenten Lennik en Gooik, gelegen in een landelijke context, zodat het verblijf in de eigen vertouwde omgeving zolang mogelijk wordt gewaarborgd.

Op basis van de behaalde resultaten kunnen beleidsaanbevelingen geformuleerd worden met het oog op een reguliere beleidsaanpak inzake dorpsnetwerken voor zorg.

terug naar boven

Interessante links

- "Dorpsrestaurants schieten als paddestoelen uit de grond"
In mei 2009 verscheen in TerZake een artikel over het grote succes van de dorpsrestaurants in Bilzen en omgeving. In mei 2010 zijn al een 25-tal dorpsrestaurants actief in de regio. De dorpsrestaurants zijn één van de negen ZORO-projecten.

- "Alles kon beter voor de dienstverlening op het platteland"
In de apriluitgave van TerZake, het tijdschrift van De Wakkere Burger en Samenlevingsopbouw West-Vlaanderen, verscheen in 2009 een artikel over het succes van de zorgnetwerken in West-Vlaanderen. Zorgnetwerken LEONAH in Ledegem (PDPO-project) en VERONA in Veurne (ZORO-project) zijn er twee van.

- www.netwerkdorpen.be

De officiële website van het project Netwerk Dorpen met alle mogelijke informatie.

- www.samenlevingsopbouwwvl.be

Samenlevingsopbouw West-Vlaanderen heeft een draaiboek Zorgnetwerken gemaakt, waarvoor de ervaringen vanuit het experimentele project Netwerk Dorpen een basis vormden. Op 23 september 2008 werd dit draaiboek officieel voorgesteld.

- www.dorpsrestaurant.be

Dit is de officiële website van het project Dorpsrestaurant zorgt voor net-werk.

terug naar boven

Contact

Themacoördinator

Ann-Sophie Debergh
Vlaamse Landmaatschappij – Afdeling Platteland
Gulden-Vlieslaan 72
1060 Brussel
T: ++32 (0)2 543 69 08
F: ++32 (0)2 543 73 95
Ann-sophie.Debergh@vlm.be
terug naar boven