Situering
Stand van zaken
Contact
Situering
De bestuurskracht van een gemeente is het vermogen om effectieve antwoorden te geven op de vragen en problemen die op haar afkomen. Vijf groepen van factoren bepalen deze bestuurskracht: omgevingsfactoren (aantal inwoners, mate van verstedelijking, ...), financiële mogelijkheden en beperkingen, personeel (politiek en ambtelijk), organisatie van de gemeente, communicatie (intern en extern).
Een combinatie van hogervermelde factoren beperkt de bestuurskracht van kleine plattelandsgemeenten. Zo leidt een vaak ingeperkt fiscaal draagvlak wegens gemiddelde lagere inkomens van de bevolking, samen met een mindere waarde van de onroerende goederen, met vaak mindere economische activiteiten binnen de gemeenten omwille van minder mogelijkheden vanuit ruimtelijke ordening (b.v. uitbouw industrieterreinen), tot een zwakkere financiële situatie, waartegenover door de uitgestrektheid en/of lagere bevolkingsdichtheid van de gemeente de kosten voor bijvoorbeeld het onderhoud van het (landbouw)wegennet of de waterzuivering gemiddeld hoger liggen dan in verstedelijkte gebieden.
De bestuurskracht versterken, betekent ingrijpen op de vijf hierboven vermelde factoren. Dit is zowel de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf als van de centrale overheden.
Om dit brede thema ‘lokale bestuurskracht’ werkbaar te maken voor concreet denkwerk in het IPO zullen vooreerst volgende 3 assen aangepakt worden:
- bestuurskracht meten en eruit leren (bestuurskrachtmonitor + visitatiecommissie)
- uitwerken vernieuwd financieringskader voor plattelandsgemeenten (vertrekkend vanuit concrete deeldossier, vb. landbouwwegen, onderhoud landschappelijke infrastructuur, …)
- voorstellen tot differentiatie tussen gemeenten binnen sectorale regelgeving m.b.t. opgelegde administratieve of organisationele verplichtingen.
terug naar boven
Stand van zaken
De themagroep werkte eind 2009 en begin 2010 een concept voor een bestuurskrachtmeting uit. Plattelandsgemeenten onderling blijken ondanks een soortgelijke uitgangssituatie en gelijklopende kenmerken toch verschillend met een beperkte bestuurskracht om te gaan. De bestuurskrachtmeting wil de bestuurskracht van landelijke gemeenten meten en onderling vergelijken met als eerste doel van elkaar te leren. Gemeenten nemen uitsluitend op vrijwillige basis deel en engageren zich om een gezamenlijk leerproces te doorlopen. Het instrument is dus in de eerste plaats bedoeld voor de plattelandsgemeenten, al zullen de relevante bevindingen ook in beleidsaanbevelingen voor het Vlaamse niveau opgenomen worden. Op basis van de resultaten wordt de methodiek na afloop geëvalueerd en waar nodig verfijnd. Hierop kan de toepassing van de methodiek uitgebreid worden naar een ruimere groep plattelandsgemeenten.
In samenwerking met de KULeuven en de Universiteit Antwerpen wordt dit pilootproject bestuurskrachtmeting voorbereid en getest in 2010 en 2011. Ze bestaat uit een monitor, een visitatie en een leertraject. De meting geeft aan de hand van gegevens die op Vlaams en lokaal niveau verzameld worden een beeld van de bestuurskracht van een gemeente. Het gaat hierbij onder meer om gegevens inzake gemeentelijke organisatie, beleid, personeel, financiën en enkele plattelandsspecifieke beleidsthema’s (grondgebonden materies, welzijn).
Deze gegevens worden als input gebruikt voor een visitatie door experten, samen met vergelijkbare gemeentebesturen. De gegevens uit de monitor kunnen hierin verfijnd en geduid worden. Ook start hier het leertraject. De onderzoekers stellen hierop de voornaamste bevindingen en aanbevelingen voor aan de gemeente.
Op basis van de voornaamste knelpunten en interesses stippelen de onderzoekers in samenwerking met VVSG een leerpad uit voor de deelnemende gemeenten.
Volgende vijftien gemeenten nemen als piloot deel aan de bestuurskrachtmeting. Ze werden door VVSG geselecteerd op basis van plattelandskenmerken, typologie, geografische spreiding en hun eigen engagement.
In 2010 en 2011 werkt de themagroep als klankbordgroep mee aan de verkenning van mogelijke pistes voor de vormgeving van het in het regeerakkoord 2009-2014 afgesproken plattelandsfonds. Ook andere voorstellen voor de uitwerking van een vernieuwd financieringskader voor plattelandsgemeenten komen aan bod.
terug naar boven
Contact
Voorzitter themagroep
Bert Meulemans
VVSG - Schepen Boortmeerbeek
Diestsevest 40 - 3000 Leuven
Tel +32 (0)16 28 64 16
bert_meulemans[at]boerenbond.be
Coördinator themagroep
Maarten Lenaerts
Vlaamse Landmaatschappij – Afdeling Platteland
Gulden-Vlieslaan 72
1060 Brussel
T: ++32 (0)2 543 76 22
maarten.lenaerts[at]vlm.be
terug naar boven