Vlaanderen wordt geconfronteerd met een toenemende verzadiging van autowegen en andere grote wegen. Auto- en vrachtwagenbestuurders zoeken steeds vaker alternatieve wegen om hun reisdoel te bereiken. Op die manier maken zij oneigenlijk gebruik van de landelijke wegen die niet op een dergelijke overlast zijn voorzien.

In de meeste landelijke gebieden zijn landelijke wegen aangepast voor agrarisch gebruik. Omdat landbouwvoertuigen moeten circuleren op deze wegen, zijn ze relatief breed en zijn de klassieke snelheidsremmers zoals we die vinden in meer verstedelijkte gebieden (asverschuivingen, plateaus, versmalling rijwegen, ...) hier niet mogelijk wat maakt dat ze aantrekkelijk alternatieve routes zijn.

Verkeersgeneratie ten gevolge van nieuwe activiteiten of functies in landelijk gebied kunnen tevens aan de bron liggen van overlast en oneigenlijk gebruik van landelijke wegen. Bv. de komst van een mestverwerkingsinstallatie kan een aanzienlijke toename van zwaar vervoer met zich meebrengen.

Oneigenlijk gebruik zorgt niet alleen voor een extra belasting voor de landelijke wegen gepaard gaande met een toegenomen verkeersonveiligheid, het zorgt ook voor extra schade aan deze wegen. Gezien het om gemeentewegen gaat, worden deze met stijgende onderhouds- en heraanlegkosten geconfronteerd. Daar het om een complex probleem gaat dat zijn oorzaak vindt binnen mobiliteit, ruimtelijke ordening en milieu, is het niet eenvoudig om als landelijke gemeente de problemen aan te pakken.

Minister-president Kris Peeters nam in het najaar van 2008 het initiatief om in de schoot van het IPO een themagroep op te richten over het oneigenlijk of eigenlijk gebruik van plattelandswegen (lokale wegen type 3, verhard) en de aanpak van het sluipverkeer. Die themagroep heeft als taak oplossingen of remediërende maatregelen voor te stellen met het oog op het ontmoedigen van het oneigenlijk gebruik van plattelandswegen, wat ook moet resulteren in een efficiënter en goedkoper onderhoud.

Dat resulteerde in een praktisch voorbeeldenboek waarin goede praktijken aan bod komen om dat oneigenlijk gebruik te voorkomen en aan te pakken. Deze publicatie 'Aanpak sluipverkeer: naar een eigenlijk gebruik van plattelandswegen' reikt aan de verschillende vergunningverlenende overheden en adviesverlenende administraties een reeks goede praktijken aan om oneigenlijk gebruik van lokale wegen type 3 in landelijk gebied te voorkomen of aan te pakken.  U kan de publicatie hier downloaden. Het IPO hoopt dat dit voorbeeldenboek lokale besturen zal aanzetten om initiatieven te nemen zodat in de toekomst de landelijke wegen worden gebruikt waarvoor ze zijn bedoeld.

Bij de lancering kwamen er uit verschillende hoeken reacties op het voorbeeldenboek. Op deze manier werden de publicatie én het IPO ruimschoots onder de aandacht gebracht. Vooral de Coreliogroep hechtte belang aan de publicatie en de voorgestelde maatregelen maar ook de Standaard (met kritische bemerkingen vanuit de invalshoek van automobilistenorganisaties, fietsers en hulpdiensten), GVA, De Morgen en ook Knack.

De aandacht werd vooral gefocust op het plaatsen van zandbakken maar dit werd door VLM genuanceerd op de radio en tijdens journaals van VRT en VTM.  Er wordt verwezen naar de autonomie van gemeenten die zich door deze voorbeelden kunnen laten inspireren om gelijkaardige maatregelen te nemen. Het is aan de gemeenten om te beslissen welk verkeer en welke combinaties van verkeer zij toelaten en in welke mate zij sluipverkeer ontmoedigen. Uiteraard moeten fietsers, wandelaars en landbouwers met de maatregelen gebaat zijn.

Daarbij speelt ook het planningsaspect een rol. Het IPO raadt gemeenten aan om een goede visie uit te werken op landbouwwegen waar zich sluipverkeer manifesteert (bijvoorbeeld via een functietoekenningsplan). Bij de uitvoering van dergelijk functietoekenningsplan kan dan bijvoorbeeld de set van voorbeelden gebruikt worden.