Vlaanderen wordt geconfronteerd met een toenemende verzadiging van autowegen en andere grote wegen. Auto- en vrachtwagenbestuurders zoeken steeds vaker alternatieve wegen om hun reisdoel te bereiken. Op die manier maken zij oneigenlijk gebruik van de landelijke wegen die niet op een dergelijke overlast zijn voorzien.

In de meeste landelijke gebieden zijn landelijke wegen aangepast voor agrarisch gebruik. Omdat landbouwvoertuigen moeten circuleren op deze wegen, zijn ze relatief breed en zijn de klassieke snelheidsremmers zoals we die vinden in meer verstedelijkte gebieden (asverschuivingen, plateaus, versmalling rijwegen, ...) hier niet mogelijk wat maakt dat ze aantrekkelijk alternatieve routes zijn.

Verkeersgeneratie ten gevolge van nieuwe activiteiten of functies in landelijk gebied kunnen tevens aan de bron liggen van overlast en oneigenlijk gebruik van landelijke wegen. Bv. de komst van een mestverwerkingsinstallatie kan een aanzienlijke toename van zwaar vervoer met zich meebrengen.

Oneigenlijk gebruik zorgt niet alleen voor een extra belasting voor de landelijke wegen gepaard gaande met een toegenomen verkeersonveiligheid, het zorgt ook voor extra schade aan deze wegen. Gezien het om gemeentewegen gaat, worden deze met stijgende onderhouds- en heraanlegkosten geconfronteerd. Daar het om een complex probleem gaat dat zijn oorzaak vindt binnen mobiliteit, ruimtelijke ordening en milieu, is het niet eenvoudig om als landelijke gemeente de problemen aan te pakken.

In juni 2009 vond het eerste overleg plaats van de themagroep en werd de problematiek bediscussieerd. Er werd beslist om een eerste inventarisatie te maken van bestaande en lopende initiatieven in landelijk gebied.

Op een tweede overleg in oktober 2009 besliste de themagroep om de focus te leggen op het oneigenlijk gebruik van lokale wegen (type III) in het landelijk gebied. Er werd voorgesteld tegen eind 2010 een voorbeeldenboek op te maken waarin initiatieven rond weginfrastructuur, ruimtelijke context en landschappelijk inrichting worden opgenomen met aandacht voor intergemeentelijke samenwerking en de wisselwerking tussen verschillende beleidsdomein.

Het boek zal aan de verschillende vergunningverlenende overheden en adviesverlenende administraties een reeks goede praktijken aanreiken ter sensibilisering en inspiratie om oneigenlijk gebruik van lokale wegen (type III) in landelijk gebied te voorkomen of aan te pakken.